Uit het Jaarboek 1999

Door Ad Heeren

Wanneer men de oudste kadasterkaarten van Sprundel bekijkt met daarop de situatie van 1830, dan ziet men dat er in de afgelopen 170 jaar in Sprundel wel heel veel is veranderd. Dit geldt trouwens niet alleen voor Sprundel, maar ook voor alle andere dorpen en steden.
Vele akkers en weilanden die nabij de huidige St.Janstraat lagen zijn later bebouwd, vooral na de Tweede Wereldoorlog zijn op deze akkers en weilanden nieuwe woonwijken verrezen.
Ook zijn er veel oude landweggetjes verdwenen die met stippellijntjes op de kaarten waren aangegeven. En ook de ruilverkaveling heeft er sinds kort voor gezorgd dat er vele, soms eeuwenoude perceelsgrenzen en waterlopen zijn verdwenen.
Veel akkers en weilanden waren toen meestal begrensd door een houtwal, waarvan het hout na een bepaalde tijd werd gekapt om voor vele andere doeleinden te worden gebruikt.
Het viel mij op, bij het bekijken van die oude kaarten dat er vooral in het buitengebied van Sprundel, op sommige plaatsen huizen stonden die later zijn gesloopt en niet meer terug zijn opgebouwd.
Als je zoiets ziet word je natuurlijk nieuwsgierig en wil je graag weten wie er gewoond heeft en wanneer dat huis gesloopt is.
Het huis dat ik in deze aflevering zal behandelen stond, zoals u op het kaartje kunt zien in de bocht van de Berkstraat, waar vroeger het schoolpaadje uitkwam. Het perceel stond in 1830 bij het kadaster bekend als sectie F no. 282, huis, schuur en erf met een oppervlakte van 3 aren en 21 ca. met als eigenaar de weduwe van Marijn Vorsselmans. Deze was ook eigenaar van de percelen F no. 283 moestuin 3 aren en 45 ca. en F. no. 284 bouwland 52 aren en 50 ca.

Na enig speurwerk in het gemeentearchief van Rucphen kwam ik er achter wie deze weduwe was. Haar naam was Johanna van Beek (1777-1857), mutsenwasser te Sprundel, dochter van Jacobus van Beek en Johanna Hendrikx. Zij was op 20 mei 1798 te Etten getrouwd met Marijn Vorsselmans (1760-1824).
Marijn was eveneens geboren te Sprundel en was een zoon van Pieter Vorsselmans en Cornelia van de Sande. Het gezin Vorsselmans woonde midden in het dorp Sprundel ter hoogte van het huidige St.Janshof. Hun huis stond achter café 'de oude ark'. Dit café was eigendom van de ouders van Johanna van Beek.
Het huis op den Berk had Johanna van Beek voor ƒ 470 gekocht van Petronella van Oers, weduwe van Pieter de Rooij, werkvrouw te Sprundel, waarvan de akte van verkoop 19 januari 1826 is opgemaakt door notaris Willem van Wely residerende te Roosendaal.
Hun dochter Cornelia Vorsselmans geboren in 1798 trouwde 11 mei 1828 te Rucphen met Francus Peemen, van beroep bouwknecht geboren in 1801 te Hoeven, zoon van Hendrik Peemen overleden te Etten in 1826 en Cornelia Alewijns, overleden te Hoeven in 1806. Uit dit huwelijk werden 7 kinderen te Sprundel geboren, waarvan er drie op zeer jeugdige leeftijd zijn overleden.

In 1844 werden Francus Peemen en Cornelia Vorsselmans eigenaar van het huis op den Berk waarvan de akte is opgemaakt door Notaris van Vught uit Roosendaal op 23 augustus 1844.
Ze zijn hier hun verdere leven blijven wonen. Cornelia Vorsselmans is 13 juli 1865 te Sprundel op 66 jarige leeftijd overleden. Haar man Francus Peemen was 77 jaar oud toen hij op 16 juli 1879 overleed.
Hun zoon Petrus Peemen, landbouwer in Sprundel, trad op 8 februari 1879 te Rucphen in het huwelijk met Maria Catharina Hendrikx, zij was de 26 jarige dochter van Jacobus Hendrikx en Johanna van Meer († 6 juni 1852). Uit dit huwelijk werden 3 kinderen geboren:


Op verzoek van de erfgenamen van Francis Peemen en Cornelia Vorsselmans werd door notaris van der Ven uit Etten op 14 augustus 1879 een staat van de inventaris opgemaakt van alle huisraad en spullen die in het huis aanwezig waren, met de geschatte waarde daarvan.
De verkoop daarvan was 2 oktober 1879 waarover zo dadelijk meer. Eerst was op 29 september 1879 de publieke verkoop van de onroerende goederen in café 'de drie Zwaantjes' van Dingeman de Weert door notaris van der Ven uit Etten.
Deze bestond uit:
1e koop Een huis met erf moestuin en bouwland gestaan en gelegen op den Berk te Sprundel sectie F 282, F 283, F 284 en F 298 tesamen 1 ha, 34 a. en 56 ca.
Gekocht door Hubertus de Weert, landbouwer te Sprundel voor ƒ 2120
2e koopEen perceel bouwland in de Noordstraat sectie F 97, 30 a. en 10 ca.
Gekocht door Petrus Poldermans, arbeider te Sprundel voor ƒ 180
3e koop2 percelen bouwland, gelegen in de Prinsenhoef sectie F 205 en 207 tesamen 80 a. en 50 ca.
Gekocht door Petrus Peemen voor ƒ 600
4e koop2 percelen bouwland in Prinsenhoef sectie F 227 en 228 tesamen 1 ha., 28 a. en 60 ca. Gekocht door Petrus Peemen voor ƒ 1090
5e koop2 percelen weiland in Prinsenhoef sectie F 232 en 233 tesamen 90 a. en 60 ca.
Gekocht door Marijn van de Sande, landbouwer te Sprundel voor ƒ 790
6e koopEen perceel heide in Zurendonk sectie H 167 groot 1 ha., 52 a. en 90 ca.
Gekocht door Petrus Peemen voor ƒ 61.
7e koopOnder Zundert, een perceel heide sectie H 94 en 95 tesamen 53 a. en 10 ca.
Gekocht door Cornelis Jongmans, landbouwer te Sprundel voor ƒ 40.
8e koopOnder Zundert, een perceel heide sectie H 87 groot 44 a. en 70 ca.
Gekocht door Johannes de Visser, voerman en winkelier te Sprundel voor ƒ 40
Na deze verkoop werd dus Hubertus de Weert eigenaar van sectie F 282-283 en 284.
Hubertus was getrouwd met Wilhelmina de Regt die een zuster was van Cornelis de Regt, burgemeester van Rucphen van 1894 tot 1910.
Petrus Peemen heeft toen met zijn gezin nog enkele jaren in het huis gewoond dat volgens het kadaster in 1882 is gesloopt. Sectie F 282, 283 en 284 werden toen één perceel weiland met een oppervlakte van 59 a. en 16 ca. en werd sectie no. F 1460.
Zoals gezegd was op 1 oktober 1879 de verkoop van de roerende goederen ten sterfhuize van Francus Peemen.

OmschrijvingGekocht doorBedrag (in gulden)
2 schoppenPetrus Peemenƒ 1,20
1 schopJohannes Peemenƒ 0,50
riek en schopLambertus Gelijns (uit Etten)ƒ 2,30
vorkenPetrus Peemenƒ 3,25
zicht, pik, haargetouw en zijsPetrus Peemen ƒ 5,40
vlegels en gaffelsPetrus Luijks ƒ 0,90
een keteltjePetrus Luijks ƒ 0,50
asbak, rijf en ladderPetrus Peemen ƒ 1,45
schalen, balans, bijl en kapmessenPetrus Peemen ƒ 3,50
koekepan en braadpanPetrus Peemen ƒ 1,60
een kruikCornelis Jongmans ƒ 0,60
kruik, maat, zakken en rekCornelis Jongmans ƒ 5,80
2 zakkenCornelis Jongmans ƒ 1,50
zak en mandJacobus van Gastel ƒ 1,00
ijzeren pottenPetrus Peemen ƒ 1,90
koperen ketelJohannes Peemen ƒ 17,50
ijzeren potPetrus Peemen ƒ 1,35
bordenJacobus de Rond ƒ 0,60
emmersPetrus van den Broek ƒ 1,30
koebakPetrus van den Broek ƒ 2,80
zeven en emmerPetrus Peemen ƒ 4,10
kafmolenPetrus Peemen ƒ 4,20
baktrogPetrus Peemen ƒ 2,70
kemp en kopjesCornelis Jongmans ƒ 0,45
kippenDingeman Buurstede ƒ 3,75
kippen en haanJacobus van Nispen ƒ 3,00
kippenPetrus Peemen ƒ 2,50
kloek met jongenAdrianus Mies ƒ 2,20
koffiemolen met koffieketelPetrus Peemen ƒ 2,40
3 kommenLambregt Gelijns ƒ 2,45
lamp, tang en vuurlepel Petrus Peemen ƒ 3,00
bedgordijnenCornelis Jongmans ƒ 0,50
tafel en stoelenPetrus Peemen ƒ 4,20
stoelenChristiaan de Regt ƒ 2,20
huisklokPetrus Peemen ƒ 3,10
bedJacobus van Gastel ƒ 10,00
bureauDingeman Buurstede ƒ 12,75
kastLambregt Gelijns ƒ 12,00
spiegeltjePetrus Peemen ƒ 0,15
koeCornelis Jongmans ƒ 116,00
koePetrus Peemen ƒ 131,00
vaars Willem Mathijssen ƒ 60,00
varkenPetrus Peemen ƒ 31,00
hooiPetrus Peemen ƒ 17,10
hooiCornelis Ros ƒ 10,60
hooiWaltherus van Rijen (molenaar) ƒ 4,00
hooiCornelis Jongmans ƒ 3,60
stroPetrus Peemen ƒ 0,25
karAdianus de Rooij ƒ 20,50
ploegHendrik Kerstens ƒ 15,00
sledeLambregt Gelijns ƒ 3,90
egge Lambregt Gelijns ƒ 2,20
hout Cornelis Jongmans ƒ 0,50
hout en mutsaardPetrus Peemen ƒ 9,40
hout en mutsaardJacobus van Gastel ƒ 3,30
hout en mutsaardAdriaan Timmermans ƒ 3,30
hout en mutsaardFerdinand Verlaar ƒ 3,70
mutsaard Cornelis van Meer (uit Leur) ƒ 3,50
mutsaard Jan Vissers (uit Hoeven) ƒ 6,00
mutsaard Jacobus van Gastel ƒ 2,00
mutsaard en masthoutPetrus Peemen ƒ 6,50
masthout Jan Tak ƒ 3,60
bonen en stakenPetrus Peemen ƒ 1,00
stalmestCornelis Jordaans ƒ 10,00
mest aan ashoop en varkensmestPetrus Peemen ƒ 18,50
secreetCornelis Jordaans ƒ 0,40
gordijntjesPetrus Peemen ƒ 0,40
houtJan Tak ƒ 1,10
een appelboomCornelis Tak (stoeldraaier) ƒ 5,00
een kriekenboomJan Tak ƒ 2,40
een kastanjeboomBart v/d Maagdenbergƒ 1,10
een eikenboomPetrus van Vlimmeren (wagenmaker) ƒ 35,00
peegroenDiel van Oorschot ƒ 2,00
spurrie Diel van Oorschot ƒ 0,50
knolgroenPetrus Peemen ƒ 6,20

Petrus Peemen is 8 september 1888 te Sprundel overleden. Zijn vrouw Maria Catharina Hendrikx is 19 oktober 1889 te Rucphen hertrouwd met Hubertus Bakx, 38 jaar, van beroep houtzager, geboren te Prinsenhage en wonende te Etten.
Dit gezin is in 1895 verhuisd naar Prinsenhage. Op 1 mei 1892 overleed Wilhelmina de Regt, de vrouw van Hubertus de Weert. Hubertus liet op 14 mei 1892 bij notaris Wenning te Roosendaal zijn testament opmaken.
Hij benoemde hierbij zijn zwager Cornelis de Regt (burgemeester), als erfgenaam van zijn onroerende goederen gelegen in de gemeenten Rucphen, Zundert, Etten-Leur en Hoeven wat bij elkaar ruim 15 ha. grond was.
Hierbij behoorde natuurlijk ook sectie F 1460 te Sprundel, wat voorheen F 282-283 en 284 was. Burgemeester de Regt is 14 november 1910 overleden.
Als volgende eigenaar van F 1460 wordt dan door het kadaster Cornelis Arnoldus Johannes Luykx, R.K. priester te Halsteren vermeld, die een kleinzoon was van Burgemeester de Regt, deze heeft het nog verhuurd aan Marijn Ros van den Berk.
Cornelis Luykx is 26 oktober 1986 overleden. Door diens erfgenamen zijn toen op 29 maart 1988 de percelen F 1460 en 298 verkocht aan de gebroeders Clarijs, wonende aan de Vorenseindseweg te Sprundel.
Sinds de ruilverkaveling zijn deze percelen eigendom geworden van de familie Vanlaerhoven uit de Berkstraat.

Geen enkele Sprundelaar van tegenwoordig kan nog weten dat hier bij de bocht in de Berkstraat ooit een huis gestaan heeft. Alleen wat losse stenen van de oude waterput, die in de grond zijn blijven zitten en die soms nog worden boven geploegd, herinneren ons nog aan dit, reeds lang verdwenen huis op den Berk.



Gebruikte bronnen:


© copyright 2026 heemkundekring 'Onder Baronie en Markiezaat' - Sprundel