Onze Pauselijke Zouaven

 

Van de meer dan 3000 Nederlandse Pauselijke Zouaven zijn er twee, die in ons dorp gewoond en geleefd hebben. En wel Willem Daas en Jacobus van Meer.

 

Eerst een stukje geschiedenis.

 

Wat waren Pauselijke Zouaven?

 

Italië is eeuwenlang verdeeld geweest in kleine staatjes. En menig keer raakten zij slaags met elkaar. Tussen deze staatjes lag de Kerkelijke Staat. In heel Europa groeide het nationalisme. Zo ook in Italië. De feodale regeringsvormen in de staatjes waren impopulair. Het land vormde een natuurlijke eenheid en er was één taal. Er braken moeilijke tijden aan voor de Pausen Gregorius XVI (1831-1846) en Pius IX (1846-1878).

De eenheidsbeweging onder leiding van Guiseppe Mazzini wenste een republiek met Rome als hoofdstad. Koning Victor Emanuel II van Sardinië wilde koning van heel Italië zijn. Ook in Zuid-Italië stak het nationalisme de kop op. Garibaldi vormde een leger van revolutionaire avonturiers. De Paus werd verzocht afstand te doen van zijn gebieden. Het antwoord van Pius IX was: “Wij kunnen geen afstand doen, want het gebied behoort ons niet, maar aan alle katholieken”.

De pauselijke staat werd van alle zijden bedreigd. In 1860 besloot men tot het oprichten van een pauselijk leger met als kern de beroemde zouaven.

Een oproep in alle landen deed de vrijwilligers toestromen. Er zijn vele veldslagen geleverd o.a. de roemvolle slag van Mentana, waar Garibaldi met zijn leger “roodhemden” werd verslagen.

Het uitbreken van de Frans-Duitse oorlog bracht het einde. Op 2 augustus 1870 riep Napoleon III, die de Kerkelijke Staat te hulp was gekomen, zijn troepen uit Rome terug. Frankrijk had ze nu zelf nodig.

Toen viel een leger van ± 60.000 Italianen Rome binnen. Het pauselijk leger binnen Rome telde ± 5.000 man. Na korte tijd was er een bres geschoten in de eeuwenoude muur bij de Porte Pia.

De bevelhebber van de pauselijke troepen gaf, op wens van de paus, het vuren te staken teneinde nutteloos bloedvergieten te vermijden. Op de koepel van de Sint Pieter verscheen de witte vlag.

Paus Pius IX nam op 21 september 1870 afscheid van zijn verzamelde troepen. De zouaven keerden teleurgesteld naar hun vaderland terug. Van hun Nederlandse burgerschap beroofd, in hun bestaan vaak achter geraakt, door hun eigen geloofsgenoten meer bejubeld dan vooruit geholpen.

Zelfs toen het algemeen kiesrecht in 1917 kwam, mochten de oud-Pauselijke zouaven toekijken.

 

Nu iets over de pauselijke zouaven

 

Willem Daas werd geboren op 26 april 1840 te Standdaarbuiten, zijn ouders waren Quirinus Daas en Johanna Ossenblok. Samen met zijn vriend Pieter van Breugel meldde hij zich voor pauselijke zouaaf.

Via Oudenbosch arriveerde hij op 20 mei 1869 te Brussel, waar hij gekeurd werd. Op 27 mei 1869 kwam hij te Rome aan. Willem Daas heeft meegestreden in de slag van Rome. Hij ontving later de Bene-Merenti medaille.

Na zijn thuiskomst zal hij wel vlug zijn oude beroep hebben opgenomen, namelijk vlaszwingelen. Niet alleen in zijn geboortedorp, maar in de wijde omgeving oefende hij zijn stiel uit. In die tijd ontmoette hij Adriana van Oers, geboren 22 augustus 1839, te Sprundel, met wie hij op 15 november 1872 trouwde. Zij was de dochter van Cornelis van Oers en Adriana van den Broek.

Het jonge paar vestigde zich aan de Heikant 257 nu Puinbroekstraat 4. Het leven ging niet geruisloos aan hen voorbij. Van de 4 kinderen die in het gezin geboren werden, bleef er maar één leven.

Marijnus, geboren te Sprundel 19 juni 1878. Willem Daas was een blijmoedig mens en genoot extra van zijn stukje spek op vrijdag (de oud-zoaven hadden ontheffing gekregen van de onthoudingsdagen en mochten op vrijdag vlees eten).

Willem is oud geworden en heeft de leeftijd der zeer sterken  bereikt. Hij was 86 jaar toen hij op 9 september 1926 te Sprundel, na maar 1 dag ziek te zijn geweest, overleed.

Onze oud-zouaaf woonde bij zijn zoon Marijn in de Sint Janstraat (nu de familie van de Corput). Adriana van Oers was reeds op 10 januari 1911 te Sprundel overleden.

 

Jacobus van Meer zag het levenslicht op 5 oktober 1834 te Sprundel, als zoon van Antonius van Meer en Dijmphna Cas.

Al vroeg was hij hoofd van een ouderloos gezin. Zijn vader stierf 13 januari 1859 en zijn moeder 20 juni 1859, beiden te Sprundel. Zijn ouders lieten 7 kinderen na, waarvan de jongste nog maar 3 jaar was bij hun overlijden.

Jacobus van Meer werd pauselijke zouaaf op 8 juli 1864 tot 30 juni 1866. Hij tekende nogmaals voor 2 jaar en wel van 6 oktober 1866 tot 15 oktober 1868.

Onze dorpsgenoot streed op 3 november 1867 mee in de slag bij Mentana. Hij ontving hiervoor het Mentana-kruis. Ook later kreeg hij, evenals alle zouaven, de Bene-Merenti medaille. Zijn inschrijvingsformulier vermeldt dat hij 156 cm lang was, blauwe ogen, bruin haar, kleine neus en zijn gezicht ovaal was.

Thuis gekomen zal het wel stil geweest zijn. Geen ouders meer, zusters en broers weg uit Sprundel.

Op 18 december 1868 vertrekt hij uit zijn geboortedorp en vestigt zich te Essen (België) om op de pastorie bij pastoor F.G. Hermans (thans “De Oude Pastorij” Essendonk) alle voorkomende werkzaamheden te verrichten. Hij blijft daar 10 jaar tot 26 augustus 1878.

Vanuit Essen vertrekt hij naar Wouw, om zich te voegen bij zijn zusters en broers die zich daar gevestigd hadden.

Niet lang bleef hij in Wouw, slechts 1 jaar. Antwerpen werd toen zijn woonplaats en het was daar waar hij zijn toekomstige vrouw ontmoette. Maria Catharina Andriessen, geboren 4 november 1841 te Essen (België) als dochter van Adrianus Andriessen en Johanna van Laerhoven. Zij trouwden op 10 april 1883 te Antwerpen.

Het paar ging wonen te Essen, Statiestraat (thans Stationstraat 127). Onze oud-zouaaf had eindelijk weer een thuis.

Twee kinderen kregen zij en wel: Antonius Adrianus, geboren 29 september 1884 en Anna Petronella, geboren 6 september 1887, beiden te Essen.

Ook Jacobus is oud geworden. Hij was in zijn 80ste levensjaar toen hij op 8 september 1914 te Essen overleed. Maria Catharina Andriessen overleefde hem nog meer dan 10 jaar. Zij overleed op 5 februari 1925 te Essen.

 

B. van de Par

 

Bronnen:

 Het Nederlandse Zouavenmuseum Oudenbosch

 Uit het epos der 3000 Nederlandse Zouaven, br. Christofoor

 Gemeente-archief Rucphen

 Gemeente-archief Essen (België)

 Gemeente-archief Wou

 Heemkundekring Essen (België)

 Zr. Baptista, Etten-Leur

 De heer J. Kerstens, Sprundel

 Mevr. Andriessen-Verhulst, Essen (Wildert-België)

 Stadsarchief Antwerpen

 

 

 

 

Heemkundekring Onder Baronie en Markiezaat Sprundel

Start.HKK Sprundel.Sprundel.Oud inwoners.Verhalen.Foto's.Museum.Jaarboek.Contact.kuierpadjes.Agenda.