EEN  VERDWENEN  HUIS  OP  DEN  BERK

 

Wanneer men de oudste kadasterkaarten van Sprundel bekijkt met daarop de situatie van 1830, dan ziet men dat er in de afgelopen 170 jaar in Sprundel wel heel veel is veranderd. Dit geld trouwens niet alleen voor Sprundel, maar ook voor alle andere dorpen en steden. Vele akkers en weilanden die nabij de huidige St.Janstraat lagen zijn later bebouwd, vooral na de Tweede Wereldoorlog zijn op deze akkers en weilanden nieuwe woonwijken verrezen. Ook zijn er veel oude landweggetjes verdwenen die met stippellijntjes op de kaarten waren aangegeven. En ook de ruilverkaveling heeft er sinds kort voor gezorgd dat er vele, soms eeuwenoude perceelsgrenzen en waterlopen zijn verdwenen. Veel akkers en weilanden waren toen meestal begrensd door een houtwal, waarvan het hout na een bepaalde tijd werd gekapt om voor vele andere doeleinden te worden gebruikt. Het viel mij op, bij het bekijken van die oude kaarten dat er vooral in het buitengebied van Sprundel, op sommige plaatsen huizen stonden die later zijn gesloopt en niet meer terug zijn opgebouwd. Als je zoiets ziet word je natuurlijk nieuwsgierig en wil je graag weten wie er gewoond heeft en wanneer dat huis gesloopt is. Het huis dat ik in deze aflevering zal behandelen stond, zoals u op het kaartje kunt zien in de bocht van de Berkstraat, waar vroeger het schoolpaadje uitkwam. Het perceel stond in 1830 bij het kadaster bekend als sectie F no. 282, huis, schuur en erf met een oppervlakte van 3 aren en 21 ca. met als eigenaar de weduwe van Marijn Vorsselmans. Deze was ook eigenaar van de percelen F no. 283 moestuin 3 aren en 45 ca. en F. no. 284 bouwland  52 aren en 50 ca.  Na enig speurwerk in het gemeentearchief  van Rucphen kwam ik er achter wie deze weduwe was. Haar naam was Johanna van Beek (1777-1857), mutsenwasser te Sprundel, dochter van Jacobus van Beek en Johanna Hendrikx. Zij was op 20 mei 1798 te Etten getrouwd met Marijn Vorsselmans (1760-1824). Marijn was eveneens geboren te Sprundel en was een zoon van Pieter Vorsselmans en Cornelia van de Sande. Het gezin Vorsselmans woonde midden in het dorp Sprundel ter hoogte van het huidige St.Janshof. Hun huis stond achter café “de oude ark”. Dit café was eigendom van de ouders van Johanna van Beek. Het huis op den Berk had Johanna van Beek voor ƒ 470 gekocht van Petronella van Oers, weduwe van Pieter de Rooij, werkvrouw te Sprundel, waarvan de akte van verkoop 19 januari 1826 is opgemaakt door notaris Willem van Wely residerende te Roosendaal. Hun dochter Cornelia Vorsselmans geboren in 1798 trouwde 11 mei 1828 te Rucphen met Francus Peemen, van beroep bouwknecht geboren in 1801 te Hoeven, zoon van Hendrik Peemen overleden te Etten in 1826 en Cornelia Alewijns overleden te Hoeven in 1806. Uit dit huwelijk werden 7 kinderen te Sprundel geboren, waarvan er drie op zeer jeugdige leeftijd zijn overleden.

 

Henrica,  geboren 1 mei 1829, overleden 11 november 1842,

Maria, geboren 23 maart 1830

Cornelis, geboren 2 juli 1832, overleden 16  januari 1836,

Petrus,  geboren 15 mei 1834

Cornelis, geboren 6 april 1836, overleden 21 mei 1838,

Johannes, geboren 16 april 1838

Johanna, geboren 29 juli 1840

 

In 1844 werden Francus Peemen en Cornelia Vorsselmans eigenaar van het huis op den Berk waarvan de akte is opgemaakt door Notaris van Vught uit Roosendaal op 23 augustus 1844. Ze zijn hier hun verdere leven blijven wonen. Cornelia Vorsselmans is 13 juli 1865 te Sprundel  op 66 jarige leeftijd overleden. Haar man Francus Peemen was 77 jaar oud toen hij op 16 juli 1879 overleed.

Hun zoon Petrus Peemen, landbouwer in Sprundel,  trad op 8 februari 1879 te Rucphen in het huwelijk met Maria Catharina Hendrikx, zij was de 26 jarige dochter van Jacobus Hendrikx  en Johanna van Meer († 6 juni 1852).

Uit dit huwelijk werden 3 kinderen geboren.

Anna Cornelia, geboren  17 januari 1880, overleden  30 juli 1889

Johanna Francisca, geboren  5  augustus 1882

Petronella Cornelia, geboren  20 december 1885

 

Op verzoek van de erfgenamen van Francis Peemen en Cornelia Vorsselmans werd door notaris van der Ven uit Etten op 14 augustus 1879 een staat van de inventaris opgemaakt van alle huisraad en spullen die in het huis aanwezig waren, met de geschatte waarde daarvan. De verkoop daarvan was 2 oktober 1879 waarover zo dadelijk meer. Eerst was op 29 september 1879 de publieke verkoop van de onroerende goederen in café “ de drie Zwaantjes” van Dingeman de Weert door notaris Van der Ven uit Etten.

 

Deze bestond uit:

1e koop: Een huis met erf moestuin en bouwland gestaan en gelegen op den Berk te Sprundel sectie F 282, F 283, F 284 en F 298 tesamen 1 ha, 34 a. en 56 ca.

2e koop: Een perceel bouwland in de Noordstraat sectie F 97, 30 a. en 10 ca.

3e koop: 2 percelen bouwland, gelegen in de Prinsenhoef sectie F 205 en 207 tesamen 80 a. en 50 ca.

4e koop:  2 percelen bouwland in Prinsenhoef sectie F 227 en 228 tesamen 1 ha., 28 a. en 60 ca.

5e koop:  2 percelen weiland in Prinsenhoef sectie F 232 en 233 tesamen 90 a. en 60 ca.

6e koop:  Een perceel heide in Zurendonk sectie H 167 groot 1 ha., 52 a. en 90 ca.

7e koop:  Onder Zundert, een perceel heide sectie H 94 en 95 tesamen 53 a. en 10 ca.

8e koop:  Onder Zundert, een perceel heide sectie H 87 groot 44 a. en 70 ca.    

 

De 1e koop werd gekocht door Hubertus de Weert, landbouwer te Sprundel voor ƒ 2120.

De 2e koop door Petrus Poldermans, arbeider te Sprundel voor ƒ 180.

De 3e koop door Petrus Peemen voor ƒ 600.

De 4e koop door Petrus Peemen voor ƒ 1090.

De 5e koop door Marijn van de Sande, landbouwer te Sprundel voor ƒ 790.

De 6e koop door Petrus Peemen voor ƒ 61.

De 7e koop door Cornelis Jongmans, landbouwer te Sprundel voor ƒ 40.

De 8e koop door Johannes de Visser, voerman en winkelier te Sprundel voor ƒ 40.

 

Na deze verkoop werd dus Hubertus de Weert eigenaar van sectie F 282-283 en 284. Hubertus was getrouwd met Wilhelmina de Regt die een zuster was van Cornelis de Regt, burgemeester van Rucphen van 1894 tot 1910. Petrus Peemen heeft toen met zijn gezin nog enkele jaren in het huis gewoond dat volgens het kadaster in 1882 is gesloopt. Sectie F 282, 283 en 284 werden toen één perceel weiland met een oppervlakte van 59 a. en 16 ca. en werd  sectie no. F 1460. Zoals gezegd was op 1 oktober 1879 de verkoop van de roerende goederen ten sterfhuize van Francus Peemen.

 

 

Deze bestond uit:   gekocht door:   voor:

 

2 schoppen,                                   Petrus Peemen            ƒ 1,20

1 schop                                         Johannes Peemen        ƒ 0,50

riek en schop                                Lambertus Gelijns      ƒ 2,30  (uit Etten)

vorken                                          Petrus Peemen           ƒ 3,25

zicht, pik, haargetouw en zijs         Petrus Peemen           ƒ 5,40

vlegels en gaffels                          Petrus Luijks             ƒ 0,90

een keteltje                                  Petrus Luijks             ƒ 0,50

asbak, rijf en ladder                     Petrus Peemen            ƒ 1,45

schalen, balans, bijl en kapmessen  Petrus Peemen            ƒ 3,50

koekepan en braadpan                  Petrus Peemen             ƒ 1,60

een kruik                                     Cornelis Jongmans      ƒ 0,60

kruik , maat, zakken en rek           Cornelis Jongmans      ƒ 5,80

2 zakken                                     Cornelis Jongmans       ƒ 1,50

zak en mand                                Jacobus van Gastel      ƒ 1,00

ijzeren potten                             Petrus Peemen             ƒ 1,90

koperen ketel                             Johannes Peemen        ƒ 17,50

ijzeren pot                                 Petrus Peemen              ƒ 1,35

borden                                      Jacobus de Rond          ƒ 0,60

emmers                                      Petrus van den Broek    ƒ 1,30

koebak                                      Petrus van den Broek    ƒ 2,80

zeven en emmer                          Petrus Peemen               ƒ 4,10

kafmolen                                    Petrus Peemen              ƒ 4,20

baktrog                                     Petrus Peemen              ƒ 2,70

kemp en kopjes                           Cornelis Jongmans       ƒ 0,45

kippen                                       Dingeman Buurstede     ƒ 3,75

kippen en haan                           Jacobus van Nispen      ƒ 3,00

kippen                                       Petrus Peemen              ƒ 2,50

kloek met jongen                        Adrianus Mies              ƒ 2,20

koffiemolen met koffieketel       Petrus Peemen               ƒ 2,40

3 kommen                                  Lambregt Gelijns          ƒ 2,45

lamp, tang en vuurlepel               Petrus Peemen              ƒ 3,00

bedgordijnen                             Cornelis Jongmans        ƒ 0,50

tafel en stoelen                         Petrus Peemen               ƒ 4,20

stoelen                                     Christiaan de Regt         ƒ 2,20

huisklok                                    Petrus Peemen               ƒ 3,10

bed                                          Jacobus van Gastel      ƒ 10,00

bureau                                     Dingeman Buurstede     ƒ 12,75

kast                                         Lambregt Gelijns         ƒ 12,00

spiegeltje                                 Petrus Peemen               ƒ 0,15

koe                                          Cornelis Jongmans      ƒ 116,00

koe                                          Petrus Peemen            ƒ 131,00

vaars                                       Willem Mathijssen      ƒ 60,00

varken                                     Petrus Peemen             ƒ 31,00

hooi                                         Petrus Peemen              ƒ 17,10

hooi                                         Cornelis Ros                ƒ 10,60

hooi                                        Waltherus van Rijen       ƒ 4,00 (molenaar)

hooi                                        Cornelis Jongmans         ƒ 3,60

stro                                       Petrus Peemen                ƒ 0,25

kar                                        Adianus de Rooij          ƒ 20,50

ploeg                                      Hendrik Kerstens         ƒ 15,00

slede                                      Lambregt Gelijns           ƒ 3,90

egge                                       Lambregt Gelijns           ƒ 2,20

hout                                       Cornelis Jongmans          ƒ 0,50

hout en mutsaard                     Petrus Peemen                ƒ 9,40

hout en mutsaard                     Jacobus van Gastel        ƒ 3,30
hout en mutsaard                    Adriaan Timmermans       ƒ 3,30

hout en mutsaard                    Ferdinand Verlaar          ƒ 3,70

mutsaard                               Cornelis van Meer           ƒ 3,50 (uit Leur)    

mutsaard                               Jan Vissers                    ƒ 6,00 (uit Hoeven)    

mutsaard                               Jacobus van Gastel         ƒ 2,00

mutsaard en masthout             Petrus Peemen                 ƒ 6,50

masthout                               Jan Tak                          ƒ 3,60

bonen en staken                     Petrus Peemen                  ƒ 1,00

stalmest                                Cornelis Jordaans          ƒ 10,00

mest aan ashoop en varkensmest Petrus Peemen             ƒ 18,50

secreet                                 Cornelis Jordaans           ƒ 0,40

gordijntjes                            Petrus Peemen                 ƒ 0,40

hout                                     Jan Tak                           ƒ 1,10

een appelboom                      Cornelis Tak                    ƒ 5,00 (stoeldraaier)   een kriekenboom                  Jan Tak                           ƒ 2,40

een kastanjeboom                 Bart v/d Maagdenberg       ƒ 1,10

een eikenboom                     Petrus van Vlimmeren       ƒ 35,00 (wagenmaker)    peegroen                             Diel van Oorschot             ƒ 2,00

spurrie                               Diel van Oorschot             ƒ 0,50

knolgroen                           Petrus Peemen                    ƒ 6,20

 

Petrus Peemen is 8 september 1888 te Sprundel overleden. Zijn vrouw Maria Catharina Hendrikx is 19 oktober 1889 te Rucphen hertrouwd met Hubertus Bakx, 38 jaar, van beroep houtzager, geboren te Prinsenhage  en wonende te Etten. Dit gezin is in 1895 verhuisd naar Prinsenhage. Op 1 mei 1892 overleed Wilhelmina de Regt, de vrouw van Hubertus de Weert. Hubertus liet op 14 mei 1892 bij notaris Wenning te Roosendaal zijn testament opmaken. Hij benoemde hierbij zijn zwager Cornelis de Regt (burgemeester), als erfgenaam van zijn onroerende goederen gelegen in de gemeenten Rucphen, Zundert, Etten-Leur en Hoeven wat bij elkaar ruim 15 ha. grond was. Hierbij behoorde natuurlijk ook sectie F 1460 te Sprundel, wat voorheen F 282-283 en 284 was. Burgemeester de Regt is 14 november 1910 overleden. Als volgende eigenaar van F 1460 wordt dan door het kadaster Cornelis Arnoldus Johannes Luykx, R.K. priester te Halsteren vermeld, die een kleinzoon was van Burgemeester de Regt, deze heeft het nog verhuurd aan Marijn Ros van den Berk. Cornelis Luykx is 26 oktober 1986 overleden. Door diens erfgenamen zijn toen op 29 maart 1988 de percelen F 1460 en 298 verkocht aan de gebroeders Clarijs, wonende aan de Vorenseindseweg te Sprundel. Sinds de ruilverkaveling zijn deze percelen eigendom geworden van de familie Vanlaerhoven uit de Berkstraat. Geen enkele Sprundelaar van tegenwoordig kan nog weten dat hier bij de bocht in de Berkstraat ooit een huis gestaan heeft. Alleen wat losse stenen van de oude waterput, die in de grond zijn blijven zitten en die soms nog worden boven geploegd, herinneren ons nog aan dit, reeds lang verdwenen huis op den Berk.

 

 

Bronnen:

  1. Kadastraal leggers gemeente Rucphen.
  2. Registers van bevolking en burgelijke stand gemeente Rucphen.
  3. Notariëële archieven van Etten-Leur en Roosendaal

 

Ad Heeren

 

 

 

 

Heemkundekring Onder Baronie en Markiezaat Sprundel

Start.HKK Sprundel.Sprundel.Oud inwoners.Verhalen.Foto's.Museum.Jaarboek.Contact.kuierpadjes.Agenda.